Airbus A320

De Airbus A320 is het basismodel van de A320-familie, de reeks smalrompvliegtuigen waarmee Airbus sinds de late jaren tachtig de concurrentie aangaat met de Boeing 737. Het toestel werd ontwikkeld voor korte- en middellangeafstandsvluchten en biedt in een typische tweeklassenindeling plaats aan zo'n 150 tot 180 passagiers. De A320 vormde de basis voor een hele familie, waaronder de kortere A319 en de langere A321, en legde met zijn technische keuzes de fundering voor alles wat Airbus daarna op het gebied van smalromptoestellen heeft gebouwd.

Meer dan drie decennia na de eerste vlucht is de A320 nog altijd een van de meest herkenbare silhouetten op luchthavens wereldwijd. Vrijwel elke reiziger die op een Europese korteafstandsroute vliegt, heeft weleens in een A320 of een van zijn familieleden gezeten, vaak zonder het bewust te beseffen.

Airbus begon eind jaren zeventig met de ontwikkeling van een nieuwe generatie smalromptoestellen om de verouderende vloot van onder meer de Boeing 727 en vroege 737-versies te vervangen. Het consortium, destijds nog een relatief jonge speler naast de Amerikaanse gevestigde orde, zag een kans om met een schone-lei-ontwerp een technologische sprong te maken die de gevestigde fabrikanten niet zomaar konden volgen. De A320 maakte op 22 februari 1987 zijn eerste vlucht en ging in 1988 bij Air France in dienst.

Daarmee was het het eerste commerciële passagiersvliegtuig met een volledig digitaal fly-by-wire besturingssysteem, een technologische doorbraak die sindsdien standaard is geworden in de burgerluchtvaart. De introductie verliep niet zonder slag of stoot: het nieuwe besturingsconcept riep destijds vragen op bij piloten en toezichthouders, en er volgden uitgebreide testprogramma's voordat het toestel werd gecertificeerd.

De introductie van fly-by-wire, gecombineerd met de kenmerkende sidestick in plaats van een stuurkolom, maakte de A320 destijds tot een revolutionair toestel. Het succes van de A320 legde de basis voor de bredere A320-familie, die inmiddels tot de best verkochte vliegtuigfamilies ter wereld behoort en Airbus definitief op de kaart zette als serieuze concurrent van Boeing.

Airbus bouwde de A320 uit tot een complete familie met verschillende romplengtes en capaciteiten, een strategie die het mogelijk maakte om met één ontwerp en één cockpitfilosofie vrijwel het gehele smalromp-segment te bedienen:

• A318 - de kleinste versie, inmiddels uit productie
• A319 - een verkorte versie voor circa 124-156 passagiers, populair op dunnere routes en als zakenjet (ACJ319)
• A320 - het basismodel en de meest verkochte uitvoering van de ceo-generatie
• A321 - de verlengde versie met de hoogste capaciteit

Sinds 2016 wordt de familie daarnaast aangeboden als 'neo' (new engine option), met de A320neo en A321neo als opvolgers van de klassieke ceo-versies (current engine option). Deze nieuwe generatie heeft de bestellingen voor de oorspronkelijke A320 inmiddels goeddeels overgenomen, waardoor de ceo-versie in de praktijk vooral nog in de bestaande vloten van luchtvaartmaatschappijen te vinden is.

Een van de belangrijkste kenmerken van de A320 is de gemeenschappelijke cockpit binnen de hele familie. Piloten die op de A320 zijn opgeleid, kunnen met een beperkte aanvullende training ook op de A319, A321 en de neo-varianten vliegen dankzij het Common Type Rating-principe. Dit verlaagt de trainingskosten voor luchtvaartmaatschappijen aanzienlijk en maakt flexibele inzet van bemanningen mogelijk, iets waar met name grote maatschappijen met gemengde A320-vloten dagelijks van profiteren.

De fly-by-wire-technologie regelt de besturingsoppervlakken via elektronische signalen in plaats van mechanische kabels, en bevat beveiligingen (flight envelope protection) die voorkomen dat piloten het toestel buiten de veilige vlieggrenzen manoeuvreren. Het systeem grijpt bijvoorbeeld in om te hoge hoeken of overbelasting van de constructie te voorkomen, zonder dat de piloot dit als een hard mechanisch blok ervaart.

Sidestick versus stuurkolom

Waar Boeing bij zijn 737 vasthield aan een traditionele stuurkolom, koos Airbus voor een kleine sidestick naast de piloot. Dit verschil in filosofie is tot op de dag van vandaag een van de meest besproken onderwerpen tussen aanhangers van beide fabrikanten, en heeft ook gevolgen voor hoe de twee vliegtuigtypes reageren op piloteninvoer.

De klassieke A320 (ceo) wordt aangedreven door CFM56-5-motoren van CFM International of V2500-motoren van International Aero Engines. Beide motorfamilies golden destijds als betrouwbaar en onderhoudsvriendelijk, en zijn decennialang de ruggengraat geweest van de wereldwijde A320-vloot.

Met de komst van de A320neo introduceerde Airbus nieuwe, zuinigere motoropties: de CFM LEAP-1A en de Pratt & Whitney PW1100G-JM. Deze nieuwe generatie motoren, gecombineerd met sharklets aan de vleugeltips, levert een brandstofbesparing van circa 15 tot 20 procent op ten opzichte van de ceo-versie. Voor luchtvaartmaatschappijen betekent dit lagere operationele kosten per stoel en een kleinere CO2-uitstoot per passagier, twee factoren die bij de vlootvernieuwing van de afgelopen jaren zwaar hebben meegewogen.

De cabine van de A320 is relatief breed voor een smalromptoestel, met doorgaans een indeling van drie stoelen aan weerszijden van het middenpad. De iets bredere romp ten opzichte van concurrerende toestellen zorgt voor net iets meer schouderruimte, al hangt het uiteindelijke comfort sterk af van de stoelconfiguratie die de betreffende luchtvaartmaatschappij kiest. Lowcostcarriers persen doorgaans meer stoelen in dezelfde romp dan netwerkmaatschappijen die meer beenruimte reserveren.

Aan boord vallen verder de relatief grote raampjes en, bij nieuwere exemplaren en de neo-versie, het Airspace-cabineconcept op, met grotere bagagevakken en aangepaste sfeerverlichting.

De A320-familie wordt wereldwijd door honderden luchtvaartmaatschappijen ingezet, van grote netwerkmaatschappijen tot lowcostcarriers. Bekende gebruikers zijn onder meer easyJet, Vueling, Lufthansa, IndiGo, Air France en Wizz Air. In Nederland en België vliegen onder meer Transavia, Brussels Airlines en TUI fly met toestellen uit de A320-familie, vaak op populaire vakantiebestemmingen rond de Middellandse Zee en op Europese zakelijke routes.

Doordat het toestel geschikt is voor zowel drukke citypairs als iets dunnere regionale verbindingen, is de A320 voor veel maatschappijen het werkpaard van de vloot geworden.

De A320 werd destijds uitgebreid getest en gecertificeerd door de Europese en Amerikaanse luchtvaartautoriteiten voordat het toestel in dienst kwam. Het fly-by-wire-systeem, destijds nieuw voor de burgerluchtvaart, moest aantonen minstens even betrouwbaar te zijn als de mechanische systemen die het verving. In de decennia daarna heeft het toestel een lange staat van dienst opgebouwd en behoort de A320-familie tot de meest gevlogen en best gedocumenteerde vliegtuigtypes ter wereld.

De A320 en de Boeing 737 zijn al decennia elkaars belangrijkste concurrenten in het smalromp-segment. Beide families zijn in de loop der jaren doorontwikkeld met nieuwere, zuinigere motoren: Boeing bracht de 737 MAX op de markt, Airbus antwoordde met de neo-familie. De concurrentiestrijd tussen beide programma's heeft de ontwikkeling van steeds efficiëntere smalromptoestellen sterk aangejaagd en komt uiteindelijk ten goede aan luchtvaartmaatschappijen en, via lagere operationele kosten, ook aan passagiers.

De oorspronkelijke A320 (ceo) wordt niet meer gebouwd; Airbus heeft de productie volledig verlegd naar de neo-generatie. Toch zullen klassieke A320's nog jarenlang in dienst blijven bij luchtvaartmaatschappijen wereldwijd, omdat smalromptoestellen doorgaans decennialang meegaan. Voor Airbus blijft de A320-familie als geheel het commerciële zwaartepunt van het bedrijf, met de neo-varianten als de motor achter toekomstige groei.