Airbus A340

De Airbus A340 is een viermotorig widebody-toestel dat samen met de Airbus A330 werd ontwikkeld. Beide toestellen delen dezelfde rompconstructie en vleugelbasis, maar de A340 kreeg vier in plaats van twee motoren. Dat maakte het toestel geschikt voor zeer lange routes op een moment dat tweemotorige vliegtuigen nog strenge ETOPS-beperkingen kenden voor vluchten ver van uitwijkhavens.

Door dezelfde basisconstructie te gebruiken voor twee verschillende toestellen kon Airbus relatief efficiënt inspelen op zowel de twee- als viermotorige marktsegmenten, zonder twee compleet los van elkaar staande ontwikkeltrajecten te hoeven doorlopen.

Airbus ontwikkelde de A340 en A330 gelijktijdig, om zowel in het twee- als viermotorige segment een concurrerend toestel te hebben. De A340 maakte zijn eerste vlucht op 25 oktober 1991 en ging in 1993 in dienst bij Lufthansa en Air France, twee van de eerste grote operators van het toestel.

De A340-familie bestaat uit vier hoofdvarianten:

• A340-200: de kortste versie, met het grootste bereik binnen de eerste generatie
• A340-300: een verlengde romp voor meer passagiers, de meest verkochte variant
• A340-500: een sterk verlengd bereik, ontworpen voor de allerlangste non-stop routes ter wereld
• A340-600: de langste variant, met de grootste passagierscapaciteit uit de familie

De A340-500 en -600 kregen nieuwe, krachtigere Rolls-Royce Trent 500-motoren en een verlengde romp ten opzichte van de -200 en -300, en werden op een later moment geïntroduceerd dan de eerste generatie.

Het gebruik van vier CFM56-5C-motoren (A340-200/300) of Trent 500-motoren (A340-500/600) gaf de A340 destijds een operationeel voordeel: het toestel mocht zonder ETOPS-beperkingen over afgelegen oceanen en poolroutes vliegen. Dit voordeel verdween echter geleidelijk toen tweemotorige toestellen zoals de A330 en Boeing 777 ruimere ETOPS-certificeringen kregen, waardoor vier motoren vooral extra brandstofverbruik en onderhoudskosten met zich meebrachten.

De A340 deelt zijn rompdoorsnede met de A330, wat betekent dat de meeste maatschappijen kiezen voor een 2-4-2-indeling in de economyclass. Afhankelijk van de variant en het aantal klassen varieert de capaciteit van ongeveer 210 passagiers bij de kortere A340-200 tot bijna 380 bij de langere A340-600.

Ten opzichte van de tweemotorige Boeing 777-300ER en de eigen zustermodel Airbus A330 was de A340 uiteindelijk duurder in de exploitatie door de extra motoren, ondanks een vergelijkbare capaciteit en bereik. Dit verschil in operationele kosten was een belangrijke reden waarom veel maatschappijen op termijn voor tweemotorige alternatieven kozen.

Mede door de opkomst van zuinigere tweemotorige toestellen zoals de A330, Boeing 777 en later de Airbus A350, liep de vraag naar de A340 terug. Airbus staakte de productie in 2011, met de laatste levering in 2012. In totaal werden circa 380 exemplaren van de A340 gebouwd, aanzienlijk minder dan de succesvollere A330.

Maatschappijen als Lufthansa, Air France, Iberia en South African Airways zetten de A340 lange tijd in op intercontinentale routes. Inmiddels hebben de meeste passagiersmaatschappijen de A340 uitgefaseerd ten gunste van modernere, tweemotorige toestellen, al vliegen sommige exemplaren nog als privé- of regeringsvliegtuig.

De A340 maakte, net als de zustermodel A330, gebruik van een fly-by-wire besturingssysteem met sidesticks in plaats van een traditioneel stuurhoorn. Deze gedeelde cockpitfilosofie met andere Airbus-toestellen, waaronder de A320-familie, maakte het voor luchtvaartmaatschappijen eenvoudiger om piloten tussen verschillende Airbus-types te laten overstappen met beperkte extra training.

Doordat de A340 dezelfde rompdoorsnede deelt als de A330, bood het toestel voor passagiers een vergelijkbaar comfortniveau, met een gangbare 2-4-2-indeling in economyclass. Bij de langere varianten, zoals de A340-600, konden maatschappijen ruimere businessclasscabines inrichten dankzij de extra romplengte, wat het toestel destijds aantrekkelijk maakte voor lange intercontinentale vluchten waarbij comfort een belangrijke rol speelde.

De A340-500 werd specifiek ontwikkeld voor de allerlangste non-stop verbindingen, zoals de vlucht van Singapore Airlines tussen Singapore en New York, destijds een van de langste lijnvluchten ter wereld. Deze inzet demonstreerde het uiterste bereik dat met een viermotorig toestel haalbaar was, al bleek de operationele exploitatie van dit soort ultralange vluchten kostbaar door het hoge brandstofverbruik, wat mede bijdroeg aan het latere stopzetten van deze routes.