Kan een vliegtuig veilig landen bij slecht weer?

Vliegtuigen zijn gebouwd voor uiteenlopende weersomstandigheden

Passagiersvliegtuigen worden getest en gecertificeerd om te kunnen omgaan met regen, sneeuw, zijwind en beperkt zicht. Ook vliegvelden en luchtverkeersleiding hebben procedures voor deze omstandigheden, van sneeuwruimen tot speciale naderingsprocedures.

Dat betekent niet dat elk weertype geen enkel effect heeft. Piloten houden rekening met bijvoorbeeld windrichting, windsterkte en zicht, en passen daar hun naderingsprocedure op aan of wijken uit naar een ander vliegveld als dat nodig is.

Neem een herfstdag op Schiphol met stevige westenwind en af en toe een bui: dit soort weer komt in Nederland veelvuldig voor en hoort bij de normale bedrijfsvoering van een vliegveld. Piloten en luchtverkeersleiders zijn hierop getraind en het zorgt zelden voor meer dan een iets rommeliger landing of een korte vertraging.

Een veelgemaakte misvatting bij passagiers is dat regen of wind op zichzelf al gevaarlijk is voor een landing. In werkelijkheid gaat het vooral om de combinatie en intensiteit van omstandigheden, en om of deze binnen de geteste grenzen van het vliegtuigtype en het vliegveld blijven.

Ook wordt vaak vergeten dat het niet alleen om het vliegtuig zelf gaat: ook de infrastructuur van het vliegveld, zoals verlichting langs de baan, radarsystemen en communicatiemiddelen, is ontworpen om onder wisselende weersomstandigheden betrouwbaar te blijven werken.

Wat gebeurt er bij harde wind?

Bij zijwind vliegt een toestel de landingsbaan soms enigszins 'scheef' aan, een techniek die piloten regelmatig trainen. Elk vliegtuigtype heeft een gecertificeerde maximale zijwindlimiet waarbinnen veilig geland kan worden.

Bij windstoten die deze limieten overschrijden, kan de landing worden uitgesteld, overnieuw geprobeerd (een 'go-around') of kan worden uitgeweken naar een ander vliegveld. Dit is een normale, voorziene procedure en geen noodsituatie.

Voor passagiers kan een landing bij harde zijwind er indrukwekkend uitzien vanuit het raampje, met het toestel dat schuin lijkt te staan ten opzichte van de baan. Vlak voor het contact met de grond corrigeert de piloot de stand van het vliegtuig, wat soms een iets stevigere landing geeft, maar dit is een gecontroleerde en getrainde manoeuvre.

Een veelgemaakte fout is denken dat een hobbelige landing bij wind wijst op een probleem. Vaak is juist het tegenovergestelde waar: een piloot die bewust voor een iets stevigere, gecontroleerde landing kiest, verkleint het risico dat het toestel bij een windvlaag van de baan afdrijft.

Landen bij mist en weinig zicht

Bij mist of lage bewolking gebruiken piloten instrumentnaderingen, waarbij het vliegtuig grotendeels op basis van instrumenten en signalen vanaf de grond wordt geland in plaats van puur op zicht. Op veel grote vliegvelden, waaronder Schiphol, zijn hiervoor systemen aanwezig die zeer nauwkeurige naderingen mogelijk maken, ook bij slecht zicht.

Bij extreem weinig zicht kunnen vluchten vertraging oplopen omdat er minder toestellen tegelijk kunnen landen, of omdat niet elk vliegtuig of elke bemanning gecertificeerd is voor de laagste zichtcategorieën.

Een praktijkvoorbeeld: op een mistige winterochtend kan het voorkomen dat vluchten enige tijd in een wachtpatroon rondvliegen of vertraagd vertrekken vanaf een ander vliegveld, simpelweg omdat de capaciteit van de luchthaven tijdelijk lager ligt bij dichte mist. Dit is een operationele maatregel, geen teken dat landen onveilig zou zijn.

Reizigers die vaak tijdens mistige periodes vliegen, doen er goed aan wat extra marge in te bouwen voor aansluitende vluchten of afspraken, aangezien dit soort vertraging vaker voorkomt in de vroege ochtend of late avond, wanneer mist het meest voorkomt.

Onweer en zware buien

Onweer wordt door piloten en luchtverkeersleiding serieus genomen vanwege bliksem, hagel en sterke windvlagen rond een bui. Naderingen worden dan ook vaak tijdelijk aangepast of onderbroken totdat een onweersbui gepasseerd is.

Dit kan zorgen voor vertraging of een korte periode waarin vliegtuigen in een wachtpatroon rondvliegen totdat het veilig is om te landen.

Op zomerse dagen met wisselvallig weer, wanneer er lokaal felle buien over een vliegveld trekken, kan het voorkomen dat meerdere vluchten na elkaar tijdelijk worden vastgehouden. Zodra de bui is gepasseerd, wordt de landingsstroom doorgaans vrij snel weer hervat.

• Zijwind: geland binnen gecertificeerde limieten of uitgesteld
• Mist: instrumentnadering op basis van baansystemen
• Onweer: tijdelijk uitstel tot de bui gepasseerd is
• Sneeuw/ijzel: extra inspecties en eventueel ontijzing

Sneeuw, ijzel en winterse omstandigheden

Winterse omstandigheden vragen om extra voorbereiding, zowel op de grond als in de lucht. Landingsbanen worden bij sneeuwval regelmatig geruimd en behandeld om voldoende grip te houden, en vliegtuigen worden voor vertrek indien nodig onthijsd.

Een misverstand dat vaak leeft, is dat sneeuw op zichzelf een vlucht onmogelijk maakt. In de praktijk gaat het vooral om de dikte van de sneeuwlaag op de baan, de temperatuur en of er tijdig geruimd kan worden. Bij aanhoudende zware sneeuwval kan de capaciteit van een vliegveld wel tijdelijk afnemen, wat tot vertraging of enkele annuleringen kan leiden.

Voor passagiers is het raadzaam om bij aangekondigd winterweer vooraf de vluchtstatus te checken en voldoende extra tijd in te plannen om naar het vliegveld te reizen, aangezien ook het wegverkeer en het openbaar vervoer onder deze omstandigheden vertraging kunnen oplopen.

Daarnaast spelen ook temperatuurschommelingen een rol: bij een snelle overgang van vorst naar dooi kan een baan tijdelijk gladder zijn dan verwacht, wat vraagt om extra controles voordat het reguliere landingsverkeer wordt hervat.

Wanneer wordt een landing afgebroken of omgeleid?

Een 'go-around', waarbij de piloot de landing afbreekt en opnieuw klimt om het later nogmaals te proberen, is een normale, geoefende procedure en gebeurt vaker dan mensen denken. Het is geen teken van gevaar, maar juist van een voorzichtige, veilige aanpak.

Als de omstandigheden op de bestemming te lang ongeschikt blijven, kan een vliegtuig uitwijken naar een alternatief vliegveld. Dit heet een diversion en wordt vooraf al meegenomen in de brandstofplanning van elke vlucht.

Een veelgemaakte fout onder passagiers is schrikken van een go-around en denken dat er iets fout is gegaan. In werkelijkheid is dit precies waarvoor de procedure bestaat: bij twijfel over de veiligheid van de nadering kiest de bemanning er bewust voor om het opnieuw te proberen in plaats van door te zetten.

Wat kun je zelf doen als passagier?

Check bij twijfel over het weer op je bestemming altijd de actuele vluchtstatus bij je luchtvaartmaatschappij, en houd rekening met mogelijke vertraging tijdens winterse of onstuimige periodes. Bij een go-around of afgebroken landing is het belangrijk gewoon rustig te blijven zitten en de instructies van de cabinebemanning te volgen.

Plan bij een reis in een periode met wisselvallig weer, zoals de herfst of winter, indien mogelijk wat extra marge in voor aansluitende vluchten, afspraken of vervoer vanaf het vliegveld. Zo voorkom je onnodige stress als er toch een korte vertraging optreedt.

• Controleer vluchtstatus bij verwacht slecht weer
• Houd rekening met extra reistijd in winterperiodes
• Blijf rustig zitten bij een go-around, dit is normaal
• Vraag bij twijfel de bemanning om uitleg